Poradnik
Przeprowadzka do Oslo: pierwsze tygodnie w Norwegii krok po kroku
Agnieszka Fronczak, lektorka norweskiego · Aktualizacja: · ok. 8 minut czytania
W skrócie
Jeśli przeprowadzasz się do Oslo do pracy z Polski, w pierwszych tygodniach rejestrujesz się na policji jako obywatel lub obywatelka EOG (przy pobycie dłuższym niż 3 miesiące), składasz wniosek o kartę podatkową (skattekort), a przy pobycie dłuższym niż 6 miesięcy zgłaszasz przeprowadzkę do rejestru ludności i dostajesz norweski numer identyfikacyjny. W Oslo załatwisz to w jednym miejscu: w centrum SUA przy Schweigaards gate 17. Dopiero z numerem otworzysz konto w banku, dostaniesz lekarza rodzinnego i zapiszesz dziecko do przedszkola. Poniżej znajdziesz kolejność kroków, słowniczek i zwroty na wizytę w urzędzie.
Pierwsze tygodnie w nowym kraju to dużo urzędów, formularzy i listów po norwesku. Najwięcej nerwów kosztuje zwykle kolejność: bez numeru identyfikacyjnego nie założysz konta, bez konta nie zapłacisz przez Vipps, a bez numeru nie zapiszesz dziecka do przedszkola. Zebrałam tu kroki w kolejności, w jakiej najczęściej się je załatwia, i zdania po norwesku, które przydadzą się przy okienku.
To poradnik językowy i ogólna ściąga. Zasady się zmieniają, dlatego przed wizytą sprawdź szczegóły na stronach urzędów, do których linkuję.
Zanim wyjedziesz: dokumenty
Spakuj oryginały i zrób kopie:
- paszport albo dowód osobisty, ważny przez cały czas formalności,
- umowę o pracę (arbeidsavtale),
- umowę najmu (leiekontrakt), najlepiej na co najmniej 6 miesięcy,
- akty urodzenia i małżeństwa, jeśli przeprowadzasz się z rodziną,
- Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) na pierwsze tygodnie.
Na wizytę w urzędzie zabierz oryginały i kopie. Policja zaznacza, że dokumenty rodzinne z niektórych krajów wymagają apostille albo legalizacji, więc przy rezerwacji sprawdź listę dokumentów (SUA, najczęstsze pytania).
Krok 1: rejestracja w SUA
Jako obywatel lub obywatelka Polski możesz mieszkać i pracować w Norwegii bez pozwolenia. Jeśli zostajesz dłużej niż 3 miesiące, musisz się zarejestrować na policji i dostać zaświadczenie o rejestracji (registreringsbevis). Główna zasada: rejestrujesz się w ciągu 3 miesięcy od przyjazdu.
W Oslo rejestracja odbywa się w centrum SUA (Servicesenter for utenlandske arbeidstakere), czyli w punkcie obsługi pracowników z zagranicy. Pod jednym adresem, Schweigaards gate 17, są policja, urząd skarbowy (Skatteetaten) i inspekcja pracy (Arbeidstilsynet). Wizytę na policji rezerwujesz w portalu UDI (Søknadsportalen). Policja uprzedza, że na termin w SUA Oslo trzeba dłużej poczekać, więc zarezerwuj go od razu po przyjeździe.
Źródła: SUA Oslo, policja, Skatteetaten, informacje dla pracowników z zagranicy.
Krok 2: skattekort i numer identyfikacyjny
Każdy, kto pracuje w Norwegii, musi mieć kartę podatkową (skattekort). Wniosek składasz w Skatteetaten, a pracodawca pobiera kartę bezpośrednio z urzędu. W Oslo możesz złożyć wniosek w okienku Skatteetaten w SUA, podczas tej samej wizyty co rejestracja na policji (Uniwersytet w Oslo, instrukcja dla pracowników z UE/EOG).
O numer identyfikacyjny nie składasz osobnego wniosku. Dostajesz go przy okazji:
| Numer | D-nummer | fødselsnummer |
|---|---|---|
| Co to jest | tymczasowy numer identyfikacyjny | stały norweski numer identyfikacyjny (11 cyfr) |
| Kiedy go dostajesz | gdy pracujesz w Norwegii krócej albo zaczynasz pracę przed rejestracją; urząd nadaje go przy wniosku o skattekort | gdy zostajesz dłużej niż 6 miesięcy i zgłaszasz przeprowadzkę do Norwegii (melde flytting til Norge) |
| Do czego wystarcza | do większości usług | do wszystkich usług w Norwegii |
Przy nadaniu numeru urząd sprawdza Twoją tożsamość osobiście (ID-kontroll), dlatego przychodzisz z paszportem albo dowodem. Do zgłoszenia przeprowadzki potrzebujesz też umowy najmu, a Uniwersytet w Oslo podaje w swojej instrukcji, że musi być ważna co najmniej 6 miesięcy. Numer przychodzi listem, więc od pierwszego dnia napisz swoje nazwisko na skrzynce pocztowej (postkasse).
Część osób pracujących w Norwegii krótko rozlicza się w uproszczonym systemie kildeskatt på lønn: pracodawca potrąca stały procent podatku i nie składasz zeznania. Pozostali składają zeznanie podatkowe (skattemelding) do 30 kwietnia. Który system Cię dotyczy, sprawdzisz na skatteetaten.no.
Krok 3: konto w banku i BankID
Z numerem identyfikacyjnym i dokumentem tożsamości otworzysz konto w norweskim banku. Razem z kontem warto od razu zapytać o BankID, czyli norweski elektroniczny identyfikator. Logujesz się nim do helsenorge.no, Skatteetaten, NAV i do aplikacji Vipps, którą Norwegowie płacą sobie nawzajem na co dzień. Wymagania różnią się między bankami, więc zapytaj o nie przed wizytą.
Zwroty przy okienku, o kartę, przelew do Polski i zablokowaną kartę znajdziesz w rozmówkach w banku.
Krok 4: lekarz rodzinny (fastlege)
Lekarza rodzinnego (fastlege) dostajesz, gdy jesteś zarejestrowany lub zarejestrowana jako mieszkaniec Norwegii i masz fødselsnummer. Lekarza możesz potem zmienić w serwisie helsenorge.no. Osoby z samym D-nummer nie są uznawane za mieszkańców i nie dostają fastlege, ale w razie potrzeby mogą korzystać z pomocy lekarskiej (Info Norden).
Zapisz sobie dwa numery: 116 117 to pomoc doraźna (legevakt), gdy przychodnia jest zamknięta, a 113 to pogotowie przy zagrożeniu życia. Zdania na wizytę znajdziesz w rozmówkach u lekarza.
Krok 5: mieszkanie
Mieszkania w Oslo szukasz najczęściej na finn.no. Umowę najmu podpisujesz na piśmie, a depozyt (depositum) wpłacasz na specjalne konto depozytowe. Nie może on przekroczyć czynszu za 6 miesięcy. Nigdy nie wpłacaj pieniędzy przed obejrzeniem mieszkania i podpisaniem umowy. Słownictwo z ogłoszeń i pytania do właściciela zebrałam w poradniku Wynajem mieszkania w Norwegii.
Pamiętaj o kroku 2: do zgłoszenia przeprowadzki potrzebujesz umowy najmu na dłuższy okres. Pokój na kilka tygodni na start nie wystarczy.
Krok 6: dzieci, przedszkole i szkoła
W Oslo o miejsce w przedszkolu (barnehage) w głównej rekrutacji składasz wniosek do 1 marca. Najwięcej wolnych miejsc jest od sierpnia. Poza główną rekrutacją miejsca przyznaje się na bieżąco i nie ma terminu składania wniosków. Wniosek złożysz do siedmiu przedszkoli naraz, ale potrzebujesz fødselsnummer albo D-nummer, swojego i dziecka (gmina Oslo).
Dziecko, które ma mieszkać w Norwegii dłużej niż 3 miesiące, ma prawo i obowiązek chodzić do szkoły podstawowej. O miejsce w szkole pytasz w gminie. Słowniczek rodzica i gotowe wiadomości do nauczyciela znajdziesz w poradniku Barnehage i szkoła w Norwegii.
Krok 7: telefon, bilet i codzienne sprawy
- Telefon. Norweski numer przyda się w banku, w przychodni i w Vipps. Na początek wystarczy karta na kartę (kontantkort).
- Komunikacja. Po Oslo jeździsz na biletach Ruter. Do pracy najbardziej opłaca się bilet miesięczny (30-dagersbillett) w aplikacji Ruter. Jeden bilet działa w metrze, tramwaju, autobusie i pociągach Vy w Oslo i Akershus (Ruter).
- Poczta. Pilnuj nazwiska na skrzynce, o którym pisałam w kroku 2. Listy z urzędów, numer identyfikacyjny i karta bankowa przychodzą pocztą.
Pierwszy weekend w nowym mieście? Zajrzyj do poradnika Zwiedzanie Oslo.
Słowniczek przeprowadzki
| Po norwesku | Po polsku |
|---|---|
| folkeregisteret | rejestr ludności |
| fødselsnummer | stały numer identyfikacyjny |
| D-nummer | tymczasowy numer identyfikacyjny |
| registreringsbevis | zaświadczenie o rejestracji obywatela EOG |
| ID-kontroll | osobiste sprawdzenie tożsamości w urzędzie |
| melde flytting | zgłosić przeprowadzkę |
| skattekort | karta podatkowa |
| skattemelding | zeznanie podatkowe |
| arbeidsavtale | umowa o pracę |
| lønnsslipp | pasek wypłaty |
| leiekontrakt | umowa najmu |
| depositum | depozyt, kaucja |
| fastlege | lekarz rodzinny |
| kommune / bydel | gmina / dzielnica |
| postkasse | skrzynka pocztowa |
| bestille time | zarezerwować wizytę |
Zwroty na wizytę w urzędzie
| Po polsku | Po norwesku |
|---|---|
| Mam umówioną wizytę na dziesiątą. | Jeg har time klokka ti. |
| Chcę się zarejestrować jako obywatel / obywatelka EOG. | Jeg skal registrere meg som EØS-borger. |
| Chcę złożyć wniosek o kartę podatkową. | Jeg vil søke om skattekort. |
| Chcę zgłosić przeprowadzkę do Norwegii. | Jeg vil melde flytting til Norge. |
| Tu jest moja umowa o pracę i umowa najmu. | Her er arbeidsavtalen og leiekontrakten min. |
| Jakie dokumenty muszę przynieść? | Hvilke dokumenter må jeg ta med? |
| Kiedy dostanę numer? | Når får jeg nummeret? |
| Czy możesz mówić trochę wolniej? | Kan du snakke litt saktere? |
| Nie rozumiem tego słowa. | Jeg forstår ikke det ordet. |
| Czy mogę dostać to na piśmie? | Kan jeg få det skriftlig? |
| Chcę otworzyć konto. | Jeg vil gjerne åpne en konto. |
| Co jest potrzebne do BankID? | Hva trenger jeg for å få BankID? |
W Norwegii nawet w urzędzie mówi się sobie na „ty” (du), więc nie szukaj form grzecznościowych. Wystarczy uprzejme „takk” (dziękuję) na końcu.
Norweski od pierwszego tygodnia
W Oslo w wielu firmach zaczniesz pracę po angielsku. Więcej o tym, gdzie to możliwe, piszę w poradniku Praca w Norwegii bez języka. Listy z urzędów, wiadomości ze szkoły i rozmowa z lekarzem będą jednak po norwesku.
Jako obywatel lub obywatelka Polski nie masz prawa do bezpłatnego programu nauki norweskiego. Możesz zapisać się na płatny kurs w gminie albo ćwiczyć na darmowych spotkaniach w kawiarniach językowych (språkkafé). Opisałam to w poradniku Darmowy kurs norweskiego w Norwegii.
Najlepiej zacząć jeszcze przed przeprowadzką. Na intensywnym kursie norweskiego układam plan do daty wyjazdu, a jeśli wolisz uczyć się w grupie, zobacz kurs norweskiego online w małej grupie dla 2–4 osób. Nie wiesz, od jakiego poziomu zacząć? Zrób bezpłatny test poziomujący, wynik zobaczysz od razu.
Najczęstsze pytania o przeprowadzkę do Oslo
Ile mam czasu na rejestrację w Norwegii?
Jeśli jako obywatel lub obywatelka UE/EOG zostajesz w Norwegii dłużej niż 3 miesiące, musisz się zarejestrować na policji. Główna zasada to rejestracja w ciągu 3 miesięcy od przyjazdu. W Oslo termin w SUA rezerwujesz w portalu UDI.
Czym różni się D-nummer od fødselsnummer?
D-nummer to tymczasowy numer dla osób, które pracują w Norwegii krócej. Fødselsnummer to stały numer, który dostajesz po zgłoszeniu przeprowadzki, jeśli zostajesz dłużej niż 6 miesięcy. Daje dostęp do wszystkich usług, m.in. do lekarza rodzinnego.
Gdzie w Oslo załatwię formalności po przyjeździe?
W centrum SUA (Servicesenter for utenlandske arbeidstakere) przy Schweigaards gate 17. Są tam policja, Skatteetaten i Arbeidstilsynet. Na wizytę trzeba się wcześniej umówić.
Czy mogę pracować w Norwegii bez skattekort?
Nie. Każdy, kto pracuje w Norwegii, musi mieć kartę podatkową. Złóż wniosek od razu po przyjeździe, w Oslo najlepiej podczas wizyty w SUA.
Kiedy dostanę lekarza rodzinnego w Norwegii?
Gdy zarejestrujesz się jako mieszkaniec Norwegii i dostaniesz fødselsnummer. Z samym D-nummer nie przysługuje Ci fastlege, ale w nagłej sytuacji możesz dzwonić na legevakt (116 117) albo pod 113.
Czy do przeprowadzki do Oslo muszę znać norweski?
Do rejestracji i pierwszej pracy często wystarczy angielski. Norweski przyda się jednak od pierwszych tygodni: w listach z urzędów, u lekarza i w kontaktach z przedszkolem albo szkołą dziecka.
Bezpłatna konsultacja
Porozmawiajmy o Twoim norweskim.
Zostaw kontakt, a odezwę się i porozmawiamy o Twoim celu. Pomogę Ci ułożyć plan nauki i dobrać formę zajęć: grupę osób na podobnym poziomie albo lekcje indywidualne.
Konsultacja jest bezpłatna i do niczego Cię nie zobowiązuje. Płacisz dopiero za zajęcia, na które chodzisz.
